En todas as grandes traxedias agóchanse paradoxos que, coma bromas macabras, están aí para acordarnos que nada do que acontece é inevitable.  A contradicción que se agocha na Primeira Guerra Mundial (a Gran Guerra de 1914,  o acontecemento co que de verdade se inicia o brillante e terrorífico século XX), évos das importantes: 8 millóns de persoas pereceron polo asasinato de dúas.

En La Gran Guerra y la memoria moderna, Turner 2006, Paul Fussell conta aquela carnicería desde a literatura que se producíu desde dentro e desde as marxes ( e lembro agora outro libro que intenta explicar o inexplicable a través da literatura; a deriva xenocida do pobo alemán tan ben descrita por Rosa Sala Rose en El misterioso caso alemán, Alba 2007).  Nas súas páxinas, centradas sobre todo na obra de Robert Graves, Sigfried Sassoon e Edmund Blunden, atopamos o horror das trincheiras e o das grandes ofensivas suicidas, a desaparición dunha xeración enteira de mozos que, fartos de morrer polas grandes palabras, acabaron por procurar acougo na ironía e no “relativismo” (así, entre comiñas, aquilo que cuestiona os dogmas do pensamento reaccionario, é dicir: un recurso do instinto de supervivencia da humanidade, como especie).

Daquel mundo tan moderno e tan antigo ao mesmo tempo, coa literatura como único sustento da fame intelectual de tantos mozos, nun tempo sen apenas cinema, sen apenas música para levar, recibimos a visita  da metralladora, do aramado e da lama, para que non esquezamos (e así comprendamos un pouco máis os por ques de hoxe) que “a ansiedade sen fin, sen propósito, sen recompensa e sen significado técese na fábrica da vida contemporánea”.

Advertisements