Lecturas escénicas

En 1637 unha compañía romana levou a ópera a Venecia, ao teatro San Cassiano, o primeiro ao que se podía acceder mediante a adquisición dunha entrada.  Desde ese mesmo momento o novo xénero fíxose tan veneciano como para considerarse a cidade o seu fogar natural.  Pioneiros como Claudio Monteverdi tiveron unha segunda oportunidade coa estrea de obras imprescindibles como L´incoronazione di Poppea e compositores posteriores como Francesco Cavalli, Cesti, Alessandro Scarlatti, Antonio Vivaldi ou mesmo Händel remataron de facer da ópera o que desde o proncipio se pretendía: a obra de arte total.

Benedetto Marcello (1686-1739), un de tantos compositores (aristócrata dilettante, para ser máis precisos) tan famosos no seu tempo como agora descoñecidos para o gran público, foi o autor do libriño El teatro a la moda (Alianza Música, 2001), unha testemuña impresionante do mundo do dramma in musica barroco; dos empresarios, dos cantantes e dos aspectos técnicos que farán as delicias dos intérpretes e melómanos que se acheguen a esta lúcida sátira prologada con proveito polo musicólogo Stefano Russomano.

Cecilia Bartoli e Il Giardino Armonico fannos aquí unha aproximación.

 

Polifemo Vinteún

Non agardaba que por ser un cíclope e obrar en consecuencia, ía rematar os meus días pendurado medio torto na fachada dunha casa en ruínas.  Eu, fillo dun deus e dunha ninfa, son agora un graffiti psicodélico de apelido Vinteún.  Por iso teño esa cara, medio tristeira e medio abraiada, coma quen non é moi consciente todavía da súa sorte.

Sei que non é preciso que vos conte o que aconteceu para que eu viñera acabar aquí, deste xeito tan estrañamente prosaico. Moitos coñecedes a miña historia e ben sabedes que vivides en tempos malfadados, malos para a lírica, nefastos para a mitoloxía e, polo demáis, inmisericordes coma sempre.

Que Ulises me deixara cego non foi máis que un lance dunha fábula na que vos podedes recoñecer todos.  Ulises Laértida, listo e desalmado coma un político posmoderno, gañou.

 

Espellos #22

Preguntado polo que sentía ao recibir un premio dos grandes, un famoso escritor latinoamericano (creo que era Mario Benedetti, aínda que non estou seguro seguro seguro) non acertou a dicir nada máis que remordimientos.  Semella que se hai algo compartido entre os artístas (entre os de éxito e os máis anónimos) é a inseguridade pola propia valía, e o medo perpetuo a non pasar nunca de ser un imitador mediocre ou simplemente un impostor.

Sobre iso e sobre a natureza mesma da arte ten escrito e filmado máis dunha boa película o director estadounidense Woody Allen,  que en Midnight in Paris reincide, e de xeito maxistral, no mesmo tema, encarnado desta volta o seu personaxe, mito cinematográfico xa a estas alturas, polo actor Owen Wilson.

Non vos podedes perder esta comedia romántica con aroma a cinema clásico se queredes ademáis, ver o que pode dar de si a insatisfacción crónica na que transcorre a vida e a cara que se lle puxo a Luis Buñuel cando un descoñecido lle explicou o argumento de El ángel exterminador.

 

Unha axenda

Ao lume, ao castigo máximo.  Nada menos.  Nin expiación, nin purificación.  Non.  Ao lume directamente. Non foi dabondo crer en feitizos, en meigas, nos sacrificios humanos ou na relixión.  Ao final chegou o último recurso; queimarme cuns mistos e alcohol, que se non non ardo ata consumirme coas datas e as citas, coas urxencias e co irremediablemente posposto, co que xa se arranxará e co que xa non vai ter remedio, cos soños e as metas, coas reunións cruciais e cos ridículos cumprimentos.  Todo está aí, nesa foto que testemuña o meu fin na noitevella pasada, xusto despóis das uvas.  Queimada viva, sen recurso á reencarnación pola reciclaxe. Queimada viva entre sorrisos nervosos e ocorrencias espantallo.

 

Treme

Hai algo que sempre boto en falta nas películas sobre músicos.  Non sei moi ben o que é.  Será que teño a sensación de que os que as fan non saben do que falan e fastídiame vernos soterrados baixo unha tonelada de tópicos ridículos (O meu nome é Bach, de Dominique de Rivaz) e envoltos nunha, no mellor dos casos, atractiva mentira (Amadeus, de Milos Forman).  Supoño que non será doado tratar con rigor a música, ou calquer outro tema, sen facer unhas cantas concesións ao espectador medio que, no fondo, nin sabe nin quere saber e prefire continuar manexando os lugares comúns que fan dos que nos adicamos a unha disciplina artística, unha especie diferente a cabalo da excentricidade e dos demos da inspiración.

Menos mal que temos a David Simon, que non contento con ser o creador da policíaca The Wire ( a serie que fixo por fin do medio televisivo unha plataforma de arte maior), está realizando xunto a Eric Overmyer, o mellor achegamento do audiovisual ao mundo da música que coñezo: Treme.  Nunca antes vira eu á música e aos músicos tratados con maior criterio, respeto e profundidade. Na Nova Orleans despóis do Katrina, a música revélase como o verdadeiro cemento da reconstrución; o blues e o jazz pero tamén a música de antes do blues e de antes do jazz.  O tremendo latexo dunha cultura e dun país, os Estados Unidos, que quizáis teñan na música a mellor razón da súa existencia e quen sabe se da súa xustificación futura.

Con cameos de Elvis Costello, Cassandra Wilson ou McCoy Tyner, facendo de si mesmos, Treme é por encima de todo unha declaración de amor de David Simon, un autor xa xigante.

 

That thing you do

…ou The Wonders, como se titulou aquí, é unha película que nin deseñada para o alumnado de música de 2º da E.S.O.   Estreada en 1996 e escrita e dirixa por Tom Hanks, That thing you do supón unha achega á eclosión pop dos Estados Unidos post British invasion, a mediados dos anos ´60, e conta a historia dun grupo de chavales que, desde un pequeno pobo, chegan aos primeiros postos das listas de éxitos cunha soa canción, a que dá título á película e que lle valeu ao seu compositor, Adam Schlesinger, o oscar á mellor canción.

Mestura de comedia e pequeno drama, a película está chea de referencias aos Beatles (Hanks, no seu papel de manager, semella un dobre de Brian Epstein…), pon sobre a mesa as contradiccións da industria discográfica e redunda nuns cantos tópicos (os bos rapaces queren tocar jazz, os malos rock and roll) mais é unha fonte de información rica en detalles e unha dose de diversión asegurada para o noso alumnado máis novo.

 

De concerto con Wilco

Noqueados, coa boca aberta estabamos xa aos 15 segundos (!) de Art of Almost, a canción que abriu o concerto que os Wilco deron onte no Auditorio Beiramar de Vigo.  Unha marabilla. Unha banda en forma, presentando un bo disco, The Whole love, e segura de si mesma ata o punto de poñer por diante todo o catálogo: rock de raíz, pop de moitos quilates, kraut, noise, rhythm and blues e country nun envoltorio de electricidade salvaxe como banda sonora e metáfora definitiva dos tempos modernos.  Pois esa é a aportación máis orixinal dos Wilco, actualizan a tradición mediante unha linguaxe que lles é xa propia, a un tempo homenaxe e parodia das maneiras e mesmo dos tics do rock and roll: Como cando someten ao público a unha interminable serie de breaks de batería (secundados por todo quisque berrando ROCKIN´!), que se ao principio semellaba un acto de comunión roqueira (en plan U2), remataba, ao Rockin´ número vintetantos, cunha pregunta flotando no ambiente (Isto é medio de coña, non?).  Pois eu penso que efectivamente.

Eu, que ao final do concerto estaba medio mareado polo espectáculo e pola impresionante colección de guitarras desplegadas polo grupo (puiden contar tres Jazzmasters, tres Telecasters, dúas Sgs cunha pinta vintage estupenda, Danelectros simpatiquísimas, mesmo unha de dobre mástil, entre as moitas marcianadas que exhibiu Nels Cline, o guitarra solista….Martins por un tubo, buffff), fun para casa coa sensación de que os Wilco se subiran esa noite ao escenario para tocar as súas cancións e, de paso, lembrarnos as razóns que levaron ao rock and roll das profundidades da música popular dos Estados Unidos á conquista do mundo.

Unha bomba.

 

Lecturas épicas #2

Máis dos Beatles.  Desta volta con El sonido de los Beatles (Indicios 2011), un libro especialmente revelador sobre os catro de Liverpool, centrado nas súas aventuras nos estudios de gravación a través do que foi o seu enxeñeiro de cabeceira, Geoff Emerick, que con só 15 anos entrou a traballar como asistente nos estudios Abbey Road, en Londres, para chegar a ser, apenas cinco anos despois, o máximo responsable da gravación do mítico album Sgt. Pepper´s Lonely Hearts Club Band.

Aínda que o vas disfrutar especialmente se tes que ver de maneira directa coa música, esta é unha obra que aporta máis sobre a forma de traballar dos Beatles e sobre a relación que existía entre Paul, John, George e Ringo, e entre eles e o mundo, que a maioría de biografías que tiven a oportunidade de ler e é ademáis unha testemuña moi valiosa sobre unha arte, a de facer realidade cos medios técnicos dispoñibles a intención artística, ferida de morte pola actual crise da industria discográfica.

 

De volta e media

Tiña pendente un post sobre o comezo do curso e o primeiro que fixen foi repasar os que escribín con motivo do comezo dos dous anteriores, a ver se había algún fío condutor, ou unha tendencia que explicase por si mesma o cariz que, ao longo prazo, van tomando os acontecementos.

No primeiro, no do curso 2009-2010, andaba eu preocupado pola política lingüística do novo goberno da Xunta de Galicia, axitando os demos da aculturización e iso.  Ao ano seguinte a miña preocupación xa era máis xeral, invocaba ao espíritu do Gatopardo no medio dunha corrente de pensamento na que, máis ben ás apalpadas, apostaba todo ou nada ao optimismo.

E total para chegar a este 2011-2012.  Un curso con moitas novidades, o meu primeiro ano en Moaña, no I.E.S. As Barxas, onde xa andan en marcha varios proxectos que de seguro me van ter ocupado e ilusionado todo o ano, mais évos unha mágoa que a mellor imaxe que atopo para ilustrar o que pasa é a que vedes arriba, tomada hoxe mesmo pola mañá, nunha nova protesta polos recortes en educación do goberno galego.

Vendo as cousas en perspectiva, a realidade semella a crónica dun deterioro do que non se vislumbra saída, mais ben ao contrario, e se titulei o post de fai dous anos De volta, o do ano seguinte, De media volta e o deste ano De volta e media, dame a min que o do que vén vai ser De revira volta, polo menos.

Así que pecho o post sen optimismo posible e confío na miña nula capacidade para predicir o futuro.  Darlle a volta á tendencia xa só vai ser cousa dos ilusos sen remedio.   Teño a sorte de ter uns cantos arredor, eles ben saben que poden contar comigo.

 

Backbeat

Iníciase con esta película unha nova sección no blog, adicada ao cinema musical e, en xeral, ao cinema coa música como contexto ou como pretexto.

Backbeat (1994), de Ian Softley, retrata os inicios de The Beatles na súa etapa na cidade alemana de Hamburgo, onde aprenderon o oficio a base de pura necesidade: obrigados a extenuantes xornadas de non stop rock and roll (hai fotos na rede onde se poden ver aos 5, daquela, beatles esgotados, tocando sentados nos amplificadores), diseccionaron o repertorio dos pioneiros do rock ata dominalo de arriba a baixo.

Aínda que en toda a película non soa ningunha das composicións de Lennon e McCartney, a música é interesante na medida que pretende rescatar a esencia aínda sen domar pola industria dos de Liverpool, unha especie de protopunk que na banda sonora orixinal se encargaron de recrear destacados músicos dos noventa como Thurston Moore, de Sonic Youth, Mike Mills, de R.E.M., ou Dave Grohl, de Nirvana.

Con todo, o resultado non é dos de botar foguetes.  O guión céntrase na relación entre John Lennon e o seu amigo, o pintor e baixista accidental Stu Sutcliffe, e o triángulo amoroso entre estes e a fotógrafa alemana Astrid Kirchherr, historia que, con toda a súa carga dramática, sostense polos pelos, seguramente por culpa duns personaxes planos e maltratados por momentos; John Lennon é un palurdo insensible, Paul McCartney…pobriño Paul McCartney.

Recomendable como introdución á chegada a Europa do rock and roll, para 4º da ESO e para Bacharelato, que só se lles ocorreou aos Beatles facerse profesionais no Reeperbahn, entre mariñeiros e soldados bébedos, compartindo escenario con strippers.